وزارت كار و امور اجتماعي معاونت اشتغال  خرداد 1374

مقدمه:

موجوداتي كه تمامي نيازهاي خود را در زير ستوني از آب مي جويند، از غذا گرفته تا رشد و توليد مثل و از نوزادي تا مرگ و نيستي، زندگي در خور تعمق، جالب و پيچيده اي دارند كه براي شناسايي اصول آ" و شكافتن زواياي گنگ و تاريكش، در ابعاد مختلف اين نوع زندگي نياز به سالها پژوهش دارد. پرورش ماهي براي بهبود وضع تغذيه و سهولت در توليد پروتئين حيواني مي باشد. با پرورش ماهي از آب و زمين استفاده لازم و شايسته به عمل خواهد آمد و بايد بخاطر داشت كه يكي از راههاي استفاده مفيد و پر درآمد از زمين و آب احداث استخر پرورش ماهي مي باشد. از اين طريق غذاي سالم و كاملتري در اختيار مردم قرار مي گيرد و پرورش دهندگان با عرضه ماهي به بازار درآمدهاي لازم را كسب مي نمايند. و از آنجاييكه پرورش ماهي كار آساني نيست لذا موفقيت در اين امر متضمن فعاليت و تلاش گسترده مي باشد.


ابزار و لوازم توليد:
ا

زمين مناسب با توجه به خاك مناسب

براي انتخاب زمين براي استخر چند نكته اساسي لازم است:

  • داراي شيب ملايم باشد
  • محل استخر بايد آفتاب گير و بهتر است نزديك محل زندگي پرورش دهنده نيز باشد
  • نبايد روي تپه يا نقطه مرتفعي واقع شود زيرا خطر باران و سيلاب آنرا تهديد مي كند
  • خاك استخر بايد مناسب و داراي شرايط لازم باشد: براي اين عمل يك مشت خاك را برداشته و در دست خود فشار داده تا بهم بچسبد. خاك فشرده شده را به بالا بيندازيد و بگيريد. اگر خاك شكل خود را به طور چسبنده حفظ كرد، نشانه مرغوبيت آن است و مي تواند آب را در استخر نگه دارد. خاك نامرغوب داراي ريگ و ماسه است و آب را نمي تواند نگه دارد. بر آزمايش مرغوبيت خاك، در كف استخر حفره هايي به عمق از پا تا كمر كنده اگر خاك كف حفره و سطح زمين داراي شرايط لازم بوده محل مورد نظر مناسب براي استخر خواهد بود.

منبع آب: (رودخانه، چشمه، تالاب)

نوزاد ماهي (كپور ماهي)

تغذيه ماهيان (كود گياهي) (كود حيواني) 

مراحل انجام كار:ا

احداث استخر

ابتدا بايد ابعاد استخر را در زمين مشخص و نشانه گذاري كرد. براي مثال اگر هر ضلع استخر 14 متر باشد 2 متر براي ديواره سازي در نظر گرفته مي شود. كف استخر بايد از وجود هر نوع گياهي پاك شود. -به اندازه 20 سانتي متر از سطح زمين پاك شده و خاك برداشته وكنار گذاشته شود- در قسمت كم عمق استخر آب بايد تقريبا تا سر زانوي يك نفر آدم معمولي برسد و در قسمت عميق آب بايد تا كمر انسان در نظر گرفته شود. هنگام كندن زمين بايد خاك را به كناره استخر ريخت تا حاشيه 2 متري بوجود آورد. خاك برداشته شده براي حاشيه استخر بايد خوب كوبيده شود تا استحكام لازم در مقابل فشار و حركت آب به خارج را داشته باشد. مجراي ورودي آب در قسمت كم عمق قرار مي گيرد و مجراي خروجي آب در قسمت عميق استخر قرار مي گيرد تا چنانچه آب بيش از اندازه جمع شد باعث ريزش حاشيه استخر نشده و از مجرا خارج شود. مجراي ورودي و خروجي استخر را مي توان با استفاده از گياهان توخالي ساخت و كار بسيار ساده اي است زماني كه ساختن استخر به پايان رسيد خاك سطحي حاشيه استخر را پهن نموده و سپس براي جلوگيري از فرسايش گياهاني بر روي آن مي كارند و در اجراي اين عمل پرورش دهنده ماهي مي توان از گياهان خوراكي مانند حبوبات و سيب زميني و غيره استفاده نمايد و هر استخر يك هكتار نياز به 2 دستگاه پمپ دارد براي تنظيم اب درون استخر و هواي مورد نياز ماهيان.

آب استخر

براي تامين آب استخر معمولا از چشمه يا تالاب يا رودخانه استفاده مي شود. براي پركردن آب استخر بايد يك نهر باريك از منابع اصلي آب تا مجراي ورودي استخر كشيد. اگر آب استخر از رودخانه تامين شود بايد مراقب بود كه ماهيهاي مضر داخل آب استخر نگردند و براي اينكه ماهيهاي استخر از مجراي خروجي فرار نكنند، توري در آنجا قرار داده مي شود. چنين كاري احتياج به صافي دارد كه براي اين عمل مي توان از ني باز شده كه بهم دوخته است و يا از توري (تور ماهي) استفاده كرد.

تغذيه ماهي (كود)

هر قطعه ماهي در سال 2 كيلو مواد غذائي گندم- جو- كود حيواني مصرف مي كند كه براي تغذيه نوزادان ماهي بايد ابتدا انبار كودي را كه بدور از تابش آفتاب و ريزش باران باشد را تهيه كرد. كه اين كود متشكل از لايه هاي مختلفي است. اولين لايه آن از علف و برگهاي مخلوط با خاك سطحي مرطوب (براي فساد سريعتر). دومين لايه آن از كود حيواني با مقداري خاك مخلوط تشكيل شده به جاي كود حيواني مي توان از تخم پنبه- ميوه هاي فاسد شده - سبوس گندم- برنج استفاده كرد. بدين ترتيب لايه هاي متعددي از گياهان و ضايعات حيواني انباشته شده و تشكيل تلي از كود مي دهد. براي آماده مصرف شدن كود يك ماه وقت لازم است و بايستي مصرف كود را از قسمت تحتاني (زير) انبار كه كهنه و پوسيده تر است آغاز نمود. ماهيان هر روز احتياج به غذا دارند. بايد در قسمت كم عمق به ماهي غذا داد تا ناظر وضع سلامتي آنها باشد. يك سطل كود در هر هفته در محوطه گوشه استخر بايد قرار داد. كود حيواني 5 تن به بالا مصرف مي شود.

نحوه قرار دادن بچه ماهي در استخر

در ابتدا ما احتياج به تعدادي نوزاد ماهي داريم كه مي توان آنرا از شيلات يا كارگاه تكثيرماهي فراهم كرد. نوع كپور ماهي مقرون به صرفه است و براي هر هكتار (000/10 متر مربع) حدود 6-5 هزار بچه ماهي با تركيبات مختلف نياز مي باشد. براي هر 2 متر مربع حدود يك قطعه بچه ماهي لازم است. قراردادن بچه ماهي بيش از ظرفيت در استخر باعث عدم رشد آنها خواهد شد. قبل از قراردادن بچه ماهي بايستي مطمئن بود كه درجه حرارت ظرف ماهيها با آب استخر يكسان مي باشد. چنانچه اختلاف درجه حرارت در آب زياد بود، بايد به تدريج و آهسته مقداري از آب استخر را در ظرف بچه ماهيها اضافه نمود، تا به درجه حرارت يكسان برسند. اگر اختلاف درجه حرارت بين ظرف ماهي و استخر زياد باشد باعث تلف شدن بچه ماهي مي شود. بچه ماهي نبايد از ارتفاع بالا در آب ريخت، بلكه مي بايست ظرف ماهي را به نحوي در آب قرار داد تا خود ماهيها به صورت شنا وارد آب استخر شوند.

نكات لازم براي مراقبت از استخر

 كافي بودن آب استخر توريهاي مجاري ورودي و خروجي در جاي خود قرار داشته باشد جلوگيري از نفوذ آب از جداره هاي استخر، كه در صورت نفوذ بايستي سريعا نقاط نفوذي مسدود شود. جلوگيري از شكار و دستبرد مرغان ماهيخوار، لاك پشت، مار، موش و قورباغه. در ضمن كشيدن سيم فلزي بصورت موازي مي تواند از ورود مرغان ماهيخواد ممانعت نمايد. هر چند مدت آب استخر بايد تعويض شود كه در طول يك سال 4 الي 5 بار مي رسد.

نحوه صيد

در پنج ماه اول نبايد از استخر ماهي صيد شود و پس از اين مدت مي توان هفته اي 4 يا 5 ماهي بزرگ صيد نمود. برداشت محصول ماهي پس از وارد نمودن به استخر حداكثر به مدت يكسال مي باشد موقع مناسب براي صيد ماهيان، صبح زود هنگام خنكي هوا است. مي توان با تخليه آب استخر به صيد نهايي دست يافت. تعدادي ظرف آب براي نگهداري بچه ماهيان و توري براي جلوگيري از فرار ماهيها لازم است. براي جدا ساختن بچه ماهيها از ماهيان بزرگ بايد يك چاله با عمق مناسب و به مساحت 2 متر مربع ايجاد كرد و نوزاد ماهي را در درون آن قرار داد و در آخر بايد بچه ماهيها به درون استخر برگردانده شود. در هر هكتار كه 5 تن ماهي وارد شود حدود 200/3 تن احتمال برداشت محصول است. بر طبق اطلاعات بدست آمده تغذيه نوزاد كپور ماهي با استفاده از شيره سويا باعث مي شود كه از 5/1 هكتار زمين استخر پرورش ماهي 10 تن ماهي بدست آيد.


قيمت ابزار و لوازم توليد:
ا
قيمت كل به ريال قيمت به ريال

توضيحات

ابزار و لوازم توليد

تعداد

زمان

مقدار

13300000

13300000

6- 9 ماهه

3500 كيو در هر هكتار

(تغذيه ماهي ) گندم، جو ،‌ذرت

750000 750000 15 تن در هكتار كود مرغي
350000 350000 10 تن در هكتار كود گاوي
260000 260000 1500كيلو در هكتار كود شيميايي

2500000

500000

3000000

350000

2500000

500000

3000000

350000

 

 

2 عدد در هر هكتار

 

 

هزينه احداث استخر دريچه استاندارد خروجي

موتور (پمپ آب)

هزينه سوخت (گازوئيل بنزيني- روغني)

75000

225000

20000

35000

 

100

100

100

100

 

750 قطعه

2250

200 قطعه

350 قطعه

 

 

انواع ماهي

ماهي كپور

ماهي فتيوفاك

ماهي

امور

35000

3000

35000

3000

35000

از هر كدام 2 عدد

 

 

توري براي جلوگيري از فرار ماهيان

بيل و سطل


 قيمت كل (به ريال) 9460000 نه ميليون و چهارصد و شصت هزار ريال

ميزان اشتغالزايي:   2 نفر.